De gemiste kans 1 - ‘Maffiapraktijken’ in Hengelo

Noem het een gemiste kans of een ongelukje. Een gemeente besluit tot nieuwbouw waar een verbouwing of een herbestemming goed mogelijk was. Het kan bijvoorbeeld gaan om een nieuw stadskantoor, bibliotheek of Kulturhus. Na de verhuizing blijft het oude pand vaak leeg staan. Had dat niet anders gekund? Wij vragen het na in de regelmatig verschijnende rubriek ‘Gemiste kans’. Voorbeelden zijn welkom op info@herbestemming.nu.

Iedereen staat graag op de eerste plaats, maar wel op het juiste lijstje. De gemeente Hengelo voert twee lijstjes aan waar zij misschien liever wat meer onderaan bungelde. De eerste is het aantal ambtenaren. Waar gemeenten van vergelijkbare grootte gemiddeld 9 ambtenaren (fte) per duizend inwoners tellen, heeft Hengelo er 10,6, rekende Bureau Berenschot dit voorjaar uit. Een optelsom leert dat in Hengelo 128 ambtenaren meer werken dan gemiddeld in gemeenten van dezelfde omvang. Vooral de afdeling ruimtelijke ordening en volkshuisvesting zit ruim in het ambtelijk jasje.

Het tweede lijstje is het aantal leegstaande vierkante meters kantoorruimte, op dit moment circa 70.000m2. Volgens een recent rapport van ABN Amro is de Overijsselse stad hard op weg naar een record leegstand op kantoorgebied van 30 procent in 2015. Dat plaatst Hengelo met stip in de top kantoren-leegstand van gemeenten, samen met Almere en Leidschendam. Is er een verband tussen beide lijstjes?

De gemeente draagt gul bij aan het bereiken van die record leegstand. De Hengelose ambtenaren gaan namelijk verhuizen. Nu nog werken zij in het voormalig KPN-gebouw aan de rand van de stad, waar de gemeente 13.500 m2 huurt. Maar de gemeenteraad heeft begin dit jaar met ruime meerderheid (30 voor, 5 tegen) besloten dat er een nieuw stadskantoor gebouwd wordt in de binnenstad van Hengelo, als onderdeel van de ontwikkeling van de Lange Wemen, het centrumproject rondom het historische stadhuis. Hengelo wil dit oude stadhuis verbinden met het nieuwe stadskantoor.Verder voorzien de plannen in vernieuwing en uitbreiding van het winkelbestand, nieuwe woningen en een horecaplein.

Bedrijfsmakelaar Roy Duijn werkt in de regio en woont in Hengelo. Hij heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat hij het besluit onzalig vindt. Met verve zet hij uiteen waarom dit besluit een gemiste kans is, op persoonlijke titel en zonder zakelijke betrokkenheid.

‘Hengelo had een enorme slag kunnen slaan. De gemeente kon het huidige stadskantoor aan de Hazenweg voor een heel soepel bedrag kopen: 9 miljoen euro. Het nieuwe stadhuis is geraamd op 25 miljoen. Het kost dus 16 miljoen meer om de ambtenaren achter nieuw glas te zetten. Terwijl er nu een structureel begrotingstekort is dat gemeente tot ingrijpende bezuinigingen noopt. Zet die 16 miljoen op een renterekening en je hoeft niet te korten op muziekschool, bibliotheek enzovoort. Met een beperkte verbouwing kan de gemeente het bestaande stadskantoor up-to-date brengen. Voor anderhalf miljoen euro zitten de ambtenaren er weer spic and span bij in een verduurzaamd kantoor.’

Het is niet alleen de financiële kant die Duijn dwars zit. ‘Hengelo bouwt voor leegstand. Nu al staan op de beste locaties in de stad vijf a zes winkelpanden leeg en de horeca heeft moeite om het hoofd boven water te houden. Het voorzieningsgebied van Hengelo is veel te klein voor nog meer winkels en horeca. Zeker op deze plaats, aan de rand van het centrum. Dat is een heel verkeerde locatie, ze trekken zo het centrum kapot. Ik kan werkelijk niet begrijpen waarom het gemeentebestuur coûte que coûte dit plan doorzet. Het zijn “maffiapraktijken”.’

En met een blik op de toekomst: ‘Gemeentelijke herindeling is in deze regio onvermijdelijk. Hengelo zal op termijn samengaan met Borne en Oldenzaal. En raad eens welk pand precies in het centrum van die drie huidige gemeenten ligt? Juist. Het huidige stadskantoor aan de Hazenweg.’

Ondanks verslechterende economische omstandigheden heeft Hengelo de plannen nooit heroverwogen, zegt wethouder Bron (PvdA) van ruimtelijke ordening. ‘Wij willen de ambtenaren en het bestuur weer bij elkaar brengen. Bovendien geeft het project een kwaliteitsimpuls aan de Hengelose binnenstad. Het centrum bestaat grotendeels uit wederopbouwarchitectuur, waarvan de onderzijde in de jaren 70 danig is verpest. Met dit plan brengen wij kwaliteit terug.’ Bron voert nog een derde reden aan: ‘Private partijen als het Nederlands Duits Winkelfonds en IPMMC gaan fors investeren in het nieuwe winkelcentrum en parkeergarage, op voorwaarde dat het stadkantoor deel uitmaakt van de plannen.’

Bron is niet bevreesd dat de nieuwe winkels en horeca tot leegstand en verloedering elders in Hengelo leiden. ‘Aan de randen van de binnenstad gaan wij de horeca saneren. Voor het opknappen van winkelpanden aan de buitenrand houden we nu cliëntspreekuren, die goed verlopen. Je moet investeren om je stad in beweging te houden.’

Hengelo is niet de enige gemeente waar een nieuw stadhuis gebouwd wordt. Er zijn vergevorderde plannen van Den Helder tot Heerlen. De vraag is: moeten gemeenten het goede voorbeeld geven en liever herbestemmen dan nieuw bouwen? We horen graag uw mening.

info@herbestemming.nu