Gemiste kans 6 - Artillerie staat klaar voor Hoge Raad

De Hoge Raad krijgt een nieuw onderkomen aan het Korte Voorhout in Den Haag. Twee gebouwen moeten er voor worden gesloopt, terwijl om de hoek een prachtig pand beschikbaar is. Herbestemming kan nog.

Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Soms een tamelijk onhebbelijk spreekwoord, want niemand geeft graag toe dat hij een verkeerd pad is ingeslagen. Maar het heeft ook de positieve connotatie van voortschrijdend inzicht. In die betekenis is het van toepassing op de casus Hoge Raad der Nederlanden, een gremium dat toch gevoelig hoort te zijn voor reflectie. Wat is het geval. De Hoge Raad is uit zijn jas gegroeid. Het gebouw is te klein voor de groeiende schare medewerkers. Ondanks de voorname locatie - de raad zetelt deels aan het Lange Voorhout in Den Haag - wordt de huidige situatie als onvoldoende representatief beschouwd en ook als inefficiënt, omdat de raad over meerdere panden verspreid is.

Sloopplannen
Het ministerie van Justitie besloot tot nieuwbouw en wel een paar honderd meter verderop, op de hoek van het Korte Voorhout en het Smidsplein. Recht tegenover het ministerie van Financiën. Op die plek staan nu de Franse ambassade en het AXA-gebouw, een kantoorpand uit begin jaren 70. Beide gebouwen moeten plaatsmaken voor de Hoge Raad. De aanbesteding van de nieuwbouw is een jaar geleden gestart en inmiddels is de Rijksgebouwendienst in gesprek met drie gegadigden voor het ontwerp, de bouw en het onderhoud van dit project (een zgn. DBFMO-contract). Deze dialoog wordt naar verwachting in juni afgerond, waarna inschrijving en gunning plaatsvinden. Gunning staat gepland voor november 2012.

Toename leegstand
Maar zover hoeft het helemaal niet te komen. Onlangs kondigde - inmiddels toenmalig - minister Donner van Binnenlandse Zaken aan het aantal meters kantoor in gebruik bij het Rijk drastisch te verkleinen. Kantoorpanden en monumenten worden afgestoten. In totaal komt er door het Rijk een half miljoen extra vierkante meter kantoorruimte op de markt in Den Haag. De gemeente zag de leegstand tussen augustus en oktober al oplopen van 9 naar 13 procent, voornamelijk omdat het Rijk de huur van kantoren opzegde.

Kans
Er is in ieder geval één mooie kans op herbestemming. Uit een eerdere presentatie van de Rijksgebouwendienst, tijdens Den Haag Vastgoed eind oktober, bleek dat er een pand leegkomt dat goed aansluit op de eisen voor het nieuwe onderkomen van de Hoge Raad, te weten ‘een hoogwaardig en representatief gebouw […] dat sereniteit en waardigheid uitstraalt en in afmeting en vorm aansluit bij de omgeving’, zoals de Rijksgebouwendienst het omschrijft in de opdracht.
En het ligt ook nog om de hoek: De Artillerie aan de Nieuwe Uitleg 1. Gebouwd in 1996 in historische stijl, ontworpen door Hans Kuiper. Het is nu nog in gebruik door het ministerie van I en M. Met 14.000 m2 is het groot genoeg voor de Hoge Raad.

Lelijkheid geen argument
Waarom De Artillerie niet meteen betrekken, zou je zeggen. Extra voordeel is dat de andere twee panden niet gesloopt hoeven te worden. De Franse ambassade is weliswaar niet geliefd, maar sloop blijft hoe je het wendt of keert kapitaalvernietiging. En iedereen zegt nou wel dat het AXA-gebouw van architecten Le Grand & Selle ook zo lelijk is, maar is dat zo? De architectuur van de vroege jaren 70 is toe aan een voorzichtige esthetische herwaardering. En dit is een gaaf exemplaar, op maat gesneden voor de plek waar het staat. Bovendien: lelijkheid is nooit een argument.