Resultaten onderzoeksatelier Paterskerk Eindhoven gepresenteerd

In aanwezigheid van twee wethouders, mw. Fiers en Schreurs, vertegenwoordigers van de Orde der Augustijnen, geïnteresseerde huurders, adviseurs en vrijwel alle deelnemers aan het onderzoeksatelier van de Biënnale werd op 6 december in de kapel van het Augustinianum de resultaten van de Biënnale gepresenteerd. Het Augustinianum vormt samen met de Paterskerk en het klooster het Mariënhage-complex. Een van de oudste plekken van Eindhoven.

In reactie op de presentatie gaf wethouder Schreurs aan dat het college de Paterskerk en het bijbehorende klooster eigenlijk nooit zo op het netvlies had gehad. Maar nu zij de presentatie gezien en gehoord had, zag zij interessante mogelijkheden voor de stad. De aansprekende ontwerpen van de architecten spraken wat dat betreft boekdelen. De potenties van het complex voor het functioneren van de stad zijn groot. Een stad dient in haar woorden ‘om het leven van nu vorm te geven’, en het huidige leven in Eindhoven met kenniswerkers en de creatieve sector zou goed kunnen passen in Mariënhage. De verschillende herbestemmingopties die gepresenteerd werden ziet zij als stippen op de horizon waar het complex Mariënhage zich naar toe zou kunnen ontwikkelen. Voor de gemeente is het vervolgens wel van belang om overzienbare en realiseerbare stappen te kunnen zetten, een geleidelijke ontwikkeling van het complex omdat er vanuit de gemeente geen grote ‘bakken vol met geld’ meer te verwachten zijn.

Geïnteresseerde huurders
Gelukkig was de gemeente niet de enige geïnteresseerde die aanwezig was bij de presentatie. Naar aanleiding van de vraag wie er mee wil doen in de ontwikkeling van Mariënhage bleken er verschillende partijen in de zaal al hun hand op te steken: de stichting Ruimte, Tipo Tango, de Studentenkerk, de HUB en het Nederlands Kamerkoor gaven aan geïnteresseerd te zijn. De projectleider van het onderzoeksatelier Peter Stutvoet, in het dagelijks leven directeur van het Brabants Monumentenfonds, gaf echter onomwonden aan dat voor de exploitatie van dit complex sterke schouders nodig zijn. Er moet immers op jaarbasis een geschatte huur tussen de 7 ton à 1 miljoen euro opgebracht worden. Dat kan betekenen dat huidige huurders, zoals Tipo Tango, van een andere ruimte gebruik moeten gaan maken omdat de best exploiteerbare ruimten aan de huurders dienen toe te komen die het hoogste huurniveau kunnen opbrengen. En dat kan Tipo Tango niet, zoals ze zelf al aangaven.

De opbrengst van de Biënnale
De gemeente heeft samen met de Orde der Augustijnen als opdrachtgever gefungeerd voor het onderzoeksatelier in de Biënnale Leegstand en Herbestemming. ‘Deelname aan de Biënnale bleek bijzonder vruchtbaar. Het leidde niet alleen to meer inzicht in de financiën en herbestemmingsmogelijkheden, maar ook tot aanscherping, verdieping en bezieling van de hele opgave als gebiedsontwikkeling. We meldden de kerk aan, maar kwamen al snel tot de conclusie dat de sleutel tot het succes in een gebiedsontwikkeling ligt’, stelde de gemeentelijk projectleider Sandra Janssen-Poelman. In het atelier is gewerkt door een team van zo’n 25 man; mensen met een zeer verschillende achtergrond. Een les uit de Biënnale was dan ook dat integraal en intensief samenwerken noodzakelijk is. Daarbij moet er niet alleen gedroomd en getekend worden, maar ook gerekend aan een haalbaar resultaat. Een stapsgewijze en flexibele aanpak voor een dergelijk groot complex blijkt dan een goede benadering, waarbij de kerk gezien wordt in relatie tot het grotere geheel van het Mariënhage-complex en z’n omgeving en betekenis voor Eindhoven.

Het laatste woord
Als laatste spreker nam pater Clement het woord. Hij is eindverantwoordelijke voor de Orde der Augustijnen. Hij gaf aan dat hij in de Biënnale ervaren had dat het afnemend aantal leden van de orde in Nederland niet betekent dat de erfenis van de Augustijnen opgegeven moet worden, maar dat deze erfenis doorgegeven kan worden in nieuwe, actuele vormen. Augustinus stond voor christelijke humanitaire waarden die van doen hebben met verbinding, ontmoeting en verdieping. Waarden die nu nog steeds van belang zijn voor de menselijke ontwikkeling, maar die ook op andere wijze vorm en inhoud kunnen krijgen. Vormen die midden in het leven van nu staan. Vanuit dat perspectief kiest hij dan ook voor duurzame en multifunctionele oplossingsrichtingen die hierbij aansluiten en die zijn uitgewerkt in de Biënnale. Een plotseling en onverwacht alternatief kwam van de zijde van het bisdom Den Bosch: dat wil onderzoeken of de Paterskerk een zuiver Rooms-Katholieke rol kan spelen in de binnenstad van Eindhoven. Een dergelijk alternatief is in de ogen van de pater minder duurzaam.

Sandra Janssen-Poelman gaf aan dat nu een vervolgfase aanbreekt waarin op korte termijn de haalbaarheid concreet verkend gaat worden. Want, zoals pater Clement ook al aangaf, er moeten binnen afzienbare tijd wel concrete stappen gezet kunnen worden.