Adres

Spoorwegstraat 10 6828AS Arnhem Nederland

Monumentstatus
Rijksmonument
Transformatiejaar
2018
Oude functie
Kerk
Nieuwe functie
Horeca
Hotel
Bouwjaar
1879
Architect (origineel)
A.R. Freem
Architect (transformatie)
Kokke & Hartman
Eigenaar
Mirella Kreger
Betrokken partijen
Nationaal Restauratiefonds
Provincie Gelderland
Particuliere financiers
Gebruiksoppervlakte
1020m²
Tijdelijk / permanent
Permanent
Aantal eenheden (kamers/appartementen/werkunits)
19
Monumentnummer
516875

Aan de Ir J.P. van Muijlwijkstraat 19a in Arnhem staat de Evangelisch-Lutherse kerk, gebouwd volgens ontwerp van architect A.R. Freem. Hier werd recent nog volop gekerkt. Toen echter bekend werd dat de kerkgemeenschap het onderhoud niet meer kon betalen en het gebouw daarom in 2017 uit zijn functie zou worden ontheven, greep de Arnhemse Mirella Kreger haar kans. De kerk was dé plek voor het horecaconcept waar zij al jaren van droomde.
Bovendien zag ze dit cultureel erfgoed als de ultieme 'stepping stone' voor het aangrenzende Modekwartier. Met een horeca-hotspot in de voormalige kerk wil ze winkelpubliek van het centrum naar het hippe en multiculturele Modekwartier te trekken. De voordeur van de kerk is namelijk gericht op het stadscentrum en de achterdeur op het Modekwartier, waar ontwerpers hun ateliers en winkels hebben.
Kreger creëerde in de kerk Bizar-Bazar: een hotspot waar je kunt eten, drinken, loungen, winkelen en feesten. Een horecazaak van nu, met de sfeer van een oosterse medina, in een historisch en rijksmonumentaal jasje.

Financiering

De aanschaf van de kerk en de herbestemming tot Bizar-Bazar kostten 2,5 miljoen euro. Een bedrag waarvoor Kreger bij reguliere banken geen lening kreeg, vanwege het ontbreken van horecaervaring. Het Nationaal Restauratiefonds had wel vertrouwen in de herbestemming, mede omdat Kreger de kerk intact houdt. De Arnhemse ondernemer kreeg twee leningen: een reguliere hypotheek voor de aanschaf en een laagrentende lening voor de restauratie van de kerk. Provincie Gelderland betaalt mee aan de restauratie, middels de subsidie Functioneel erfgoed. Leningen van particulieren ten slotte, maken de financiën rond. 'Dat het Restauratiefonds individueel het overgrote deel van de financiering doet, is uniek, vertelde financieel accountmanager Harry kers van Nationaal Restauratiefonds mij', zegt Kreger.

Duurzaam

Het interieur van de kerk is door Kreger en het ontwerpersduo Kokke & Hartman duurzaam hergebruikt. Het spreekgestoelte is nu een plantenbak en de koorbanken vormen de winkelschappen van de bazaar - een shop met onder meer kunst, etenswaar en servies. Van de kerkbanken zijn meubels gemaakt, zoals nachtkastjes, bedtafels en barkrukken.
Duurzaamheid is ook: het monument behouden voor de toekomst. Daarom heeft Kreger in samenwerking met Kokke & Hartman het casco van de kerk intact gehouden. Wat is toegevoegd, is later ook weer spoorloos te verwijderen. 'De hotelkamers 'zweven' in de kerk', geeft Kreger een voorbeeld. 'De losse vierkante huisjes staan op hoge palen, die vastzitten in beton dat in de kelder van de kerk is gestort.'
Om de energievraag te minimaliseren hebben Kokke & Hartman de hotelkamers dubbel geïsoleerd, uitsluitend ledlampen gebruikt en een ventilatiesysteem met warmteterugwinning ingezet. De gotische kerkramen hebben voorzetramen gekregen. Het effect daarvan is tweeledig: de ramen dragen bij aan brandveiligheid en houden de warmte binnen de muren van de kerk.

Succesfactoren en aandachtspunten, tips van Mirella Kreger:

1 Vul de expertise die je mist aan

'Horeca-ervaring had ik niet. Wel een droom van de ultieme horecabeleving. Ik zag haarfijn voor me hoe het er uit moest zien én hoe het moest smaken. Ik heb specialisten ingeschakeld. Mijn grote cadeau is de Marokkaanse topkok Jalil Bekkour. Horecaondernemer Paul Rap, eigenaar van Herberg De Woeste Hoeve in Beekbergen heeft me bij alle praktische zaken geholpen. De indeling van het restaurant en de keuken bijvoorbeeld. En op de dag van de opening, heeft hij de bediening ter plekke opgeleid.'

2 Doe het monument eer aan

'De Lutherse beweging had niks met pracht en praal. De kwaliteit van deze kerk zit 'm in het sobere vakmanschap, zoals het minutieus beschilderde plafond en de met beiteltjes vormgegeven houten ornamenten. Ontwerpersduo 'Kokke & Hartman' heeft die schoonheid versterkt door er aandacht op te vestigen. Bijvoorbeeld door de blik van gasten naar het plafond te leiden; hotelgasten kijken door het raam in het plafond van hun kamer, naar de schilderingen.'

3 Vraag één contactpersoon voor vergunningen

'Het heeft twee jaar geduurd voordat de wijziging van het bestemmingsplan - van kerk naar horecagelegenheid - rond was. Tussen de diverse afdelingen binnen de gemeente werd naar mijn idee niet goed geschakeld. De afdeling mobiliteit wilde dat ik de hoofdingang niet zou gebruiken, want die zit in een steeg. De afdeling erfgoed stak daar een stokje voor, want je mag de as van de kerk niet zomaar omdraaien. Ook waren sommige wetten en regels onduidelijk. De bazaar mocht alleen in het restaurant komen als er een hek omheen stond. Een horecabestemming is volgens de wetgeving namelijk geen retailbestemming. Maar over de hoogte van het hek stond niks in de wet. Ik raad andere herbestemmers aan om de gemeente om één contactpersoon te vragen, waarmee je alles kunt regelen. Toen ik die eenmaal had, ging het sneller.'

4 Blijf doelen stellen

'Bizar-Bazar mag dan open zijn sinds 1 december 2018, maar ik blijf doelen stellen. De hoofdingang is nu een tachtig centimeter breed poortje naast een kapper. We zijn dus moeilijk te vinden. De vergunning voor lichtreclame op het dak heb ik niet gekregen, maar 'reclame' in de vorm van kunst lukt misschien wel. Zo probeer ik het nu te regelen. De panden waarin de naastgelegen winkeltjes zijn gevestigd, waaronder de kapper, wil ik kopen en saneren. Dat geeft Bizar-Bazar ruimte voor een terras. Dan krijgen we meer aanloop van passanten.'

5 Wees eigenwijs

'Om een herbestemming te doen, moet je recalcitrant zijn, je nek willen uitsteken. En alles oplossen dat op je pad komt. Ik ben vanaf het moment van aankoop op 13 december 2017 tot en met de opening op 1 december 2018 bedrijfsleider, horecavrouw en opzichter tegelijk geweest. Ik maakte werkdagen van 19 uur. Had ik dat vooraf geweten, dan had ik het niet gedaan. Ik wist wat ik wilde en ben er vol passie aan begonnen. Naïef misschien, maar het hielp mij om juist ad-hoc op zaken in te spelen, in plaats van alles vooraf te overdenken. En bovenal, blijf bij je eigen plan. Neem de eisen en adviezen van instanties die passen bij je plan ter harte en vergeet de rest. Bizar-Bazar is precies geworden zoals ik ervan droomde.'

Contact en links

Bezoek Bizar-Bazar: www.bizarbazar.nl
Volg Bizar-Bazar online: www.facebook.com/BizarBazarArnhem en www.instagram.com/bizarbazararnhem